Ashwagandha – sposób na równowagę

Ashwagandha, sposób na równowagę

Zbyt szybkie tempo życia, przebodźcowanie, przemęczenie, codzienne stresy niekorzystnie wpływają na fizyczną, jak i psychiczną kondycję człowieka. Aby niwelować ich negatywne skutki, warto sięgnąć po to, co oferuje nam natura, a mianowicie po adaptogeny, czyli rośliny, które zwiększają możliwości przystosowawcze organizmu człowieka do zewnętrznych stresorów.

Jedną z roślin o takich walorach, należącą do grupy ziół adaptogennych jest Ashwagandha, znana jako żeń-szeń indyjski, witania ospała czy Śpioszyn lekarski. Cenne składniki, które znajdują się w owocach i korzeniu tej rośliny, znalazły szerokie zastosowanie w terapii wielu schorzeń. A to sprawia, że ashwagandha znana i stosowana od tysięcy lat w medycynie ajurwedyjskiej, zyskuje coraz większą popularność na całym świecie.

Słów kilka o adaptogenach
Nim z bliska przyjrzymy się właściwościom, specyfice i zastosowaniu ashwagandhy, warto pokrótce przyjrzeć się adaptogenom, czyli nietoksycznym roślinom, które przywracają równowagę organizmu, wpływając w
charakterystyczny sposób na ludzkie ciało i umysł.
Nazwa „adaptogen” wywodzi się od łacińskiego czasownika „adaptare”, co oznacza „przystosowywać, dopasowywać”. Termin ten trafnie ujmuje najważniejszą właściwość tych niezwykłych roślin, polegającą na wzmacnianiu zdolności przystosowawczych organizmu w niekorzystnych warunkach. Adaptogeny działają na organizm na poziomie komórkowym, wspomagając jego odporność na stres, zarówno ten psychiczny jak i środowiskowy. Stosowane systematycznie, nie tylko wspomagają ogólną kondycję i wytrzymałość ciała, ale też przyczyniają się do regeneracji organizmu. Wszystkie te efekty opierają się na naczelnej zasadzie działania adaptogenów, czyli na utrzymywaniu stanu równowagi, który pozwala zachować zdrowie, sprawność i dobre samopoczucie.

Ashwagandha – wiadomości w pigułce
Ashwagandha, inaczej Żeń-szeń indyjski, Witania ospała czy Śpioszyn lekarski, to roślina z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Jej środowiskiem naturalnym są głównie tereny południowo-wschodniej Azji, ale także kraje basenu Morza Śródziemnego. Ponadto powszechnie występuje w Afryce i Australii.
Jak wygląda? Ashwaganda to niewielki, zimozielony krzew, niski, przysadzisty o aksamitnych liściach, charakterystycznych żółtozielonych lub zielonkawych kwiatach i czerwonych bądź ciemnopomarańczowych owocach. Te ostatnie występują w postaci jagód obudowanych w delikatnie zrośnięte działki kielicha. Do celów leczniczych wykorzystuje się najczęściej jej korzenie oraz owoce. Składniki aktywne żeń-szenia indyjskiego to przede wszystkim alkaloidy, czyli naturalnie występujące w przyrodzie związki o ogromnym potencjale farmakologicznym (np. witanina, somniferyna) oraz witanolidy, czyli związki działające m.in. przeciwbakteryjnie, antyseptycznie (np. witaferyna A, witanolidy A-Y). W ashwagandzie obecne są również flawonoidy, saponiny, kumaryny i inne.

Właściwości ashwagandhy
Ashwagandha, jak wspomnieliśmy, zaliczana jest do roślin adaptogennych. A co za tym idzie, zmniejsza zaburzenia organizmu wywołane stresem, pozytywnie wpływa na układ nerwowy oraz na układ immunologiczny, a także zmniejsza uczucie chronicznego zmęczenia. Najczęściej, jako surowiec, wykorzystywane są głównie owoce oraz korzeń rośliny.

Ze względu na swe różnorodne właściwości ashwaganda uznawana jest za cudowny środek na wiele schorzeń. W czym bywa pomocna? Zakres zastosowań jest naprawdę imponujący:

  • przede wszystkim stosowana jest jako adaptogen uspokajający, wspomaga terapię stanów lekowych, depresyjnych, niweluje zmęczenie oraz pomaga w leczeniu bezsenności;
  • ponadto hamuje objawy okołomenopauzalne, poprawia żywotność i ruchliwość plemników;
  • co więcej, pomaga w zespołach bólowych pleców i szyi, a także w leczeniu zapalenia stawów.
  • warto też mieć na uwadze, że w formie sproszkowanej roślina ta jest cennym i bogatym źródłem żelaza, ma zastosowanie w leczeniu anemii i bardzo dobrze stymuluje komórki układu odpornościowego;
  • dzięki zawartości żelaza, ma także korzystny wpływ na funkcjonowanie czerwonych krwinek. (chodzi tu o większe powinowactwo do gazów i ich transport). Dostarczanie tlenu do wszystkich komórek organizmu wpływa z kolei na ich lepsze funkcjonowanie, co ma przełożenie na większą wydolność organizmu i na większą sprawność fizyczną;
  • witania to także silny antyoksydant;
  • działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, co sprawia, że może być pomocna w terapii nieswoistych zapaleń jelit, zapalenia nerek, zapalenia stawów;
  • ponieważ zawiera witanolidy, które wykazują działanie przeciwnowotworowe (np. poprzez indukcję apoptozy komórek), żeń-szeń indyjski potencjalnie może wspomagać leczenie czerniaka lub chłoniaka. Poprawia też wyniki radioterapii;
  • działa kardioochronnie oraz ma pozytywny wpływ na wytwarzanie i różnicowanie komórek morfotycznych krwi (czyli na krwiotworzenie);
  • może też być czynnikiem wspomagającym w terapii cukrzycy, a to dlatego, że normalizuje poziom cukru we krwi i w moczu oraz poziom glikogenu w tkankach;
  • jest doskonałym środkiem wspomagającym leczenie chorób neurodegeneracyjnych, w tym choroby Parkinsona lub Alzheimera, gdyż m.in. regeneruje uszkodzone chorobami neurony oraz połączenia między nimi, jak i zwiększa produkcję dopaminy w mózgu;
  • ma normalizujący wpływ na hormony tarczycy;
  • to zioło cenne również dla sportowców, zwiększa siłę i wytrzymałość fizyczną, poprawia napięcie mięśniowe, dodaje energii i witalności, a jako adaptogen pomaga organizmowi przystosować się do stresu wysiłkowego, a po treningu regeneruje mięśnie, działa przeciw ich niedotlenieniu;
  • ashwagandha działa również odmładzająco, pomaga w utrzymaniu zdrowej skóry, dzięki czemu znalazła zastosowanie w kosmetyce;
  • poprawia nastrój, zwiększa motywację i chęć do działania;
  • łagodzi lęk i rozdrażnienie;
  • stosowana rano dodaje energii, zaś wieczorem ułatwia zasypianie.

Jak stosować?
Dawkowanie i kuracja zależy od formy, w jakiej stosować zamierzamy ashwagandhę. Na rynku dostępna jest w kilku postaciach. Zainteresowani mogą sięgać po kapsułki, ekstrakty w płynie (podawane w kroplach), a także po żen-szeń indyjski w postaci rozdrobnionego lub mielonego korzenia, a także w formie herbat. Każdy preparat z ekstraktem z witani ospałej powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami producenta.
W przypadku kapsułek lub kropli z witanią ospałą należy stosować je zgodnie z zaleceniami i pilnować, by nie przekraczać optymalnej dawki dziennego spożycia. Ekstrakt powinien być stosowany zawsze po posiłku.
Rozdrobniony korzeń rośliny, umożliwia przygotowanie i spożywanie w postaci naparu z ashwagandhy. Zmielony korzeń spożywać można po wymieszaniu odpowiedniej porcji z wodą, ale także jako dodatek do jedzenia, przykładowo mieszając z jogurtem lub ze smoothie. W ciągu doby można bezpiecznie spożyć do 3 g sproszkowanego korzenia ashwagandha. Nie należy przekraczać dopuszczalnej dobowej porcji witanolidów, która wynosi 10 mg.
Co istotne, rozpoczynając kurację trzeba nastawić się na dłuższą suplementację. Jak wygląda rzecz w szczegółach? Kluczem do uzyskania pozytywnych korzyści ze stosowania ashwagandhy jest regularność. Aby odczuć efekt działania cennych substancji aktywnych zawartych w ziołach, należy spożywać daną roślinę regularnie przez pewien okres czasu. W przypadku ashwagandhy zaleca się stosowanie jej przez okres od 6 do 8 tygodni, aby móc w pełni odczuć rezultaty. Po tym okresie zalecany jest miesiąc przerwy i ponowny powrót do kuracji.

Zdrowotne połączenia
Ashwagandhę można stosować z innymi roślinami, których działanie na nasz organizm jest także bardzo korzystne. Przykładowo, by poprawić koncentrację i wytrzymałość można do suplementacji dołożyć różeniec górski. Połączenie z czarną fasolą afrykańską wspomoże leczenie depresji i bezsenności, a macierzanka, jeżówka wspólnie z witanią zadziałają antyseptycznie, przeciwwirusowo i przeciwbakteryjnie. Stosowana dodatkowo melisa lekarska czy lukrecja poprawią trawienie i ograniczą wydzielanie kwasów żołądkowych, zaś miłorząb dwuklapowy jest pomocny w leczeniu Alzheimera i Parkinsona, poprawia też krążenia krwi.

Przeciwwskazania
Preparaty z ashwagandhą nie są zalecane dla kobiet ciężarnych i karmiących oraz dla dzieci. Ostrożność w dawkowaniu powinny zachować także osoby stosujące barbiturany, czyli leki nasenne, uspokajające oraz przeciwlękowe, a to dlatego, że witania może nasilać ich działanie. Warto jednak zaznaczyć, że preparaty z ashwagandhą są zazwyczaj dobrze tolerowane, brak jest istotnych działań niepożądanych.

 

Ciekawostki

  • pierwsze zapiski o właściwościach ashwagandhy pochodzą ze starożytnych Indii, gdzie uznawana była za roślinę o właściwościach leczniczych i regenerujących, która miała działać niczym eliksir młodości i zapewnić doskonałe samopoczucie na długie lata;
  • „ashwa” oznacza konia, a „gandha” siłę, stąd utarło się, że stosując ashwagandhę można zyskać końskie zdrowie i siłę;
  • ashwagandha to jedna z najczęściej wykorzystywanych roślin w medycynie ajurwedyjskiej. Czym właściwie jest Ajurweda? To nurt medyczno-filozoficzny, którego korzenie sięgają aż 5 tysięcy lat wstecz. Jego kolebką są Indie, a głównym założeniem było osiągnięcie jedności ducha, ciała i umysłu poprzez zharmonizowanie swojego organizmu z naturą.

 

Bibliografia

1. Schrott E., Ajurweda na co dzień. Naturalne metody osiągnięcia doskonałego zdrowia. Warszawa 2000
2. https://www.doz.pl/czytelnia/a13462_Ashwagandha__czym_jest_i_jak_dziala_Wlasciwosci_zastosowanie_ i_przeciwwskazania_do_stosowania_zen-szenia_indyjskiego
3. https://mothersprotect.com/adaptogeny-wlasciwosci-badania-historia/
4. M. Połumackanycz, A. Forencewicz, M. Wesołowski, A. Viapiana, Ashwagandha (Withania somnifera L.) –roślina o udokumentowanych właściwościach prozdrowotnych, „Farmacja Polska”, nr 76 (8) 2020.
5. Uchwała nr 7/2020 Zespołu do spraw Suplementów Diety z dnia 7 lutego 2020 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej stosowania Withania somnifera (L.) Dunal jako składnika suplementów diety
6. https://neuroexpert.org/wiki/ashwagandha-withania-somnifera/

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *